Een kind met JIA op school

Belangrijke aandachtspunten:

• Communicatie
  Een veilige omgeving is een voorwaarde voor een goed pedagogisch en didactisch klimaat, waarin kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen. Goede communicatie tussen leerkracht, ouders en leerling ligt ten grondslag aan het gevoel van veiligheid.
• Bespreekbaar maken in de klas
  Het is belangrijk dat medeleerlingen weten van de aandoening van hun klasgenoot en wat dat betekent voor het dagelijkse schoolleven.
• Het onderhouden van contacten
  Het onderhouden van contacten met een kind dat langdurig of regelmatig afwezig is in verband met zijn ziekte is een punt van aandacht.
• Schoolverzuim
  Wanneer een kind niet naar school kan, langdurig ziek thuis is of in het ziekenhuis ligt, heeft het wel recht op onderwijs. De school waar het kind normaal gesproken naar toe gaat, de thuisschool, is hiervoor verantwoordelijk. Voor ondersteuning kunnen scholen of ouders een beroep doen op het rugzakje (www.oudersenrugzak.nl), schoolbegeleidingsdiensten of educatieve voorzieningen.
• Cognitieve gevolgen
  JIA hoeft geen gevolgen te hebben voor de cognitieve vaardigheden van het kind. Toch kan de aandoening wel gevolgen hebben voor de leerprestaties van het kind. Soms kan een kind door fysieke klachten of de emotionele verwerking van de ziekte en handicap zich moeilijk concentreren. Soms ontstaat door medicijngebruik een concentratieprobleem.
• Omgaan met de leerling/leerstof
  Vanwege het grillige verloop van de ziekte en de onzichtbaarheid, is het voor de leerkracht lastig om te bepalen wat een leerling wel of niet kan, wat wel of niet geëist kan worden. Toch is het van belang dat het kind zo gewoon mogelijk meedoet aan de dagelijkse activiteiten. Gedurende de periode dat de ziekte actief is zal het kind vermoeider zijn en moeite hebben om het tempo bij te houden. Er kan dan gekozen worden om een selectie te maken van de leerstof. De tijd die hiermee uitgespaard wordt kan de leerling even rusten.
• Belang van onderwijs
  Voor ieder kind is onderwijs van groot belang. Een voorwaarde voor het welslagen daarvan is, dat een kind het op school naar zijn zin heeft en dat het samen met andere kinderen de wereld en de eigen mogelijkheden kan ontdekken. De leerkracht speelt hierbij een cruciale rol. Het zal duidelijk zijn dat gezien het voorafgaande van de leerkracht de nodige flexibiliteit wordt vereist om een leerling met JIA in een klas goed te begeleiden.
• Het stellen van eisen
  Het stellen van eisen geldt zowel voor een gezond als voor een ziek kind. Bij een kind met JIA is het voor de leerkracht extra lastig te beoordelen wat wel of niet geëist kan worden door het wisselende ziekteverloop en de (meestal) onzichtbaarheid van de ziekte. Daarbij speelt mee dat sommige kinderen hun ziekte "gebruiken" (ziektewinst) om voor vervelende opdrachten weg te draaien. Daarentegen is een leerkracht soms geneigd vanwege gevoelens van medelijden om niet te hoge eisen te stellen aan het kind. Uiteraard moeten de eventuele bijwerkingen van de medicijnen bekend zijn bij de leerkracht. Goede informatie met betrekking tot de ziekte, het kind en zijn (on)mogelijkheden zijn een voorwaarde.
• Bewegingsonderwijs
  Gymnastiek: een kind met JIA zal niet altijd mee kunnen doen. Toch verdient het aanbeveling te zoeken naar manieren waarop een kind met JIA wellicht toch (misschien maar een deel) mee kan doen. Gymles gaat niet alleen om bewegen, maar ook om ontspanning en samen met klasgenoten dingen ondernemen. Het is zinvol om met de behandelend arts of met de fysiotherapeut te overleggen wat mogelijk is. Soms is het vanwege de ernst van de aandoening en/of activiteit van de ziekte uitgesloten om mee te doen. Dan moet naar alternatieven worden gezocht, zoals naar de fysiotherapie gaan of meedoen met een andere groep met zwemles.
• Schoolreisjes
  Schoolreisjes zijn voor kinderen meestal het hoogtepunt van het jaar. Voor kinderen met JIA is het echter een vermoeiende aangelegenheid. Als het enigszins kan is het wenselijk dat het kind gewoon meegaat. Wel is belangrijk dat er afspraken worden gemaakt over bijvoorbeeld het innemen van medicijnen, het gebruik van een buggy, tandem of rolstoel, en de belasting die het kind reëel aankan. Er kan overwogen worden om de betrokken ouder mee te laten gaan.
  
  

  Aanpassingen in de school, het lokaal en hulpmiddelen

  
  
• Toegankelijkheid van de school
  Aanpassingen in en om de school zijn voor het kind van groot belang en daar dient veel aandacht aan geschonken te worden. Aandachtspunten voor de toegankelijkheid van de school zijn:
  1. Zijn er hoge stoepen
  2. Moet een kind trappen lopen of kan het gebruik maken van een lift
  3. Is de school rolstoeltoegankelijk
  4. Zijn de toiletten voor het kind bereikbaar
     
  
  De overheid heeft een aantal wettelijke regels waar een beroep op kan worden gedaan wanneer het schoolgebouw moet worden aangepast. Aanpassingen aan bestaande schoolgebouwen worden geregeld in de Wet op het Basisonderwijs. Hierin is een onderscheid gemaakt tussen aanpassingen aan de binnenkant van het gebouw (drempels, deuren en toiletten) en aanpassingen aan de buitenkant van het gebouw (waaronder trapliften) Het landelijk Bureau toegankelijkheid kan verdere informatie verstrekken.

• Inrichting van het klaslokaal
  Bij de inrichting van het klaslokaal moet rekening gehouden worden met de positie waarin het kind in de klas zit. Hier is geen standaardregel voor te maken. Een kind dat last van de nek heeft moet zeker recht voor het bord (en de leerkracht) zitten. Een plekje op de voorste rij is vanwege een concentratieprobleem goed gekozen, maar is weer nadelig voor een kind met nekproblemen omdat hij zich moeilijk kan omdraaien en geïsoleerd raakt. Steeds is het maatwerk, afhankelijk van de klachten en problemen en moet gekozen worden uit de mogelijkheden met zowel voor- als nadelen. Overleg met een ergotherapeut of ambulant begeleider kan helpen bij het maken van een juiste keuze.
• Aanpassingen en hulpmiddelen
  Er zijn allerlei hulpmiddelen die de gewrichten kunnen ontlasten of bewegingsbeperking kunnen compenseren. Verdikte pennen of stiften verbeteren de grip en zijn bijvoorbeeld een belangrijk hulpmiddel tegen verkramping en pijn. Wanneer schrijven moeilijker gaat kan een laptop of computer een oplossing zijn. Soms heeft en kind met JIA een aangepaste stoel of tafel nodig. Een ergotherapeut of ambulant begeleider kan adviseren over de aanschaf en het gebruik van hulpmiddelen op school. Zij zijn ook op de hoogte van eventuele vergoedingsmogelijkheden.
• De school
  De school krijgt te maken met de gevolgen van de ziekte of handicap van de leerling. Aanpassingen, hulpmiddelen, ziekteverzuim, leerachterstand of aangepast bewegingsonderwijs, alles behoeft extra aandacht en/of overleg met ouders of externe deskundigen. Het betreft niet alleen de eigen leerkracht, het gehele team van leerkrachten is verantwoordelijk voor het begeleiden van zijn leerlingen die bijzondere aandacht en zorg nodig hebben. Hierbij moet de school steeds afwegen in hoeverre de extra inspanningen en aandacht redelijk zijn. Een school moet zich niet laten leiden door emoties.